O mnie

Helena Jacyno ukończyła w 1995 roku Akademię Sztuk Pięknych we Lwowie. Uprawia – jak sama napisała malarstwo sztalugowe, witraż, grafikę, rysunek, wycinankę artystyczną, ceramikę, malarstwo na szkle, batik. Ponadto pracuje jako scenograf teatralny, realizuje autorski wystrój wnętrz i jeszcze studiuje na studiach doktoranckich w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Co za szeroki wachlarz zainteresowań! Artystka jest zachłanna na sztukę, próbuje wszystkiego, wszelkich gatunków i technik. I robi to z powodzeniem.

W Galerii „U Jaksy” Helena Jacyno pokazywała dotychczas obrazy olejne, będące plonem plenerów, w których uczestniczyła. Malowane swobodnie, jakby od niechcenia, bez intencji wykończenia. Tym razem na wystawie autorskiej przedstawiła prace, w których ukazała inne, nieznane oblicze. Oglądamy zatem rysunki, kolaże, wycinanki, oleje, pastele, obrazy tworzone mieszanymi technikami, słowem cały bogaty przegląd artystycznych poszukiwań malarki. Każdy niemal obraz jest inny a jednak wszystkie coś wiąże, jakaś wspólna cecha lub raczej osobiste piętno autorki.

Przeważnie są to obrazy abstrakcyjne. Zdarza się przecież, że między abstrakcyjne formy wplącze się jakaś fotografia, fragment koronki, sylwetka postaci albo forma kojarząca się z czymś organicznym, aczkolwiek nie określonym zdecydowanie, wyrażnie. Ten celowy zabieg wywołuje podświadome asocjacje, uruchamia pewne skojarzenia i sprawia, że abstrakcja przestaje być wyłącznie grą form, ale nabiera znaczeń. Owe znaczenia mogą być rozmaite, wszak już sama kompozycja form i kolorów odwołuje się do zapisanych w pamięci obrazów. Przy tym zawierać może ogromny ładunek ekspresji, wynikający już to ze zderzenia owych form, już to z dobywających się z pamięci kształtów, wrażeń czy odczuć.

W niektórych obrazach Heleny Jacyno zarówno kolor jak i forma są aluzjami do pejzażu. W jednych można się dopatrzeć sylwetki rosochatych wierzb odbijających się w wodzie, w innych pni drzew z chropawą fakturą kory, w jeszcze innych jakichś splątanych szuwarów czy badyli u brzegów stawu. Można te obrazy odczytywać zgoła odmiennie, jako że wymykają się precyzyjnemu definiowaniu, gdyż wyobrażają jedynie nieokreślone aluzje. W innych wypadkach owe aluzje są jeszcze mniej wyrażne, a polegają na przeciwstawieniu niby organicznych form, zbudowanych z poplątanych kresek i figur geometrycznych, tworzących na przykład pasma szachownic. Choć bywa, że owe pasma także falują, jakby ulegały naporowi tamtych, poddane tej samej dynamice, która wygina je w sinusoidy.

Chociaż nie widać tego na pierwszy rzut oka – obrazy są dynamiczne. Artystka osiąga ten efekt różnymi sposobami. W barwnych wycinankach przedstawiających jakieś bajkowe, ogromne ptaszyska – sam ruch owych stworzeń lecących nad ziemią wyraża niezwykły pęd, podkreślony przez małe postaci ludzkie spadające na ziemię jakby od samej energii tego lotu. Natomiast w innych obrazach o dynamice decyduje zestawienie form, geometrycznych bądż organicznych,
ich rozmieszczenie na płaszczyźnie obrazu, wreszcie skontrastowanie z tłem zbudowanym z pajęczej plątaniny linii, nitek, kresek i kropek. Na innych znowu obrazach malarka przeciwstawia splątanym, malowanym cieniutkim pędzelkiem, nitkom farby dynamiczne, zgeometryzowane formy, rzucane śmiało szerokim pędzlem. Jakby w wyniku starcia coś się rozpada i rozsypuje jak po gwałtownym zderzeniu, przywołując na myśl promieniowanie tła…

Nie bez znaczenia jest także kontrastowanie pracowicie ciągniętych, precyzyjnych linii ze smużkami farby, której artystka pozwala przypadkowo spływać albo rozpryskiwać się w plamy na pozór nie kontrolowanym gestem. A przecież tworzą one płynne, postrzępione kształty – niedopowiedziane a opowiadające.

Niezwykły urok mają kolaże, czy to zanurzone w atmosferze bajek, z ich dziwnymi stworami, czy też muśnięte kroplą żartu pejzaże miejskie. Malowanie łączy się w nich z fotografią, kolorowym papierem lub koronką tworząc tyleż żartobliwy ile odrobinę melancholijny nastrój.

Odmienne w wyrazie są czarno – białe wycinanki. Doprawdy niezwykłe. Przypominają grafikę, trochę może Iinoryt z jego miękką kreską, tyle że cięty jest papier. Widzimy na nich ludzi i zwierzęta w jakimś karnawałowym tańcu. W wycinankach najwyraźniej bodaj widać odniesienia do dawnej sztuki i dawnych mistrzów: Picassa, Matisse’a, Dalego, ale też do sztuki antycznej czy gotyckiej. To poniekąd ukłon w stronę wielkiej sztuki, hołd jej złożony, wyraz fascynacji a zarazem świadectwu erudycji. Artystka nie cytuje bowiem niczego dosłownie lecz aluzyjnie nawiązuje do dawnych dzieł, robiąc to we własny, jej tylko właściwy sposób. A robi to z ogromnym wdziękiem, którego istotą jest niesamowita umiejętność stylizacji. Czy to żyrafa czy małpa – wygięcie szyi bądż zamach ogona celnie pokazuje naturę zwierzęcia W wyobrażeniach ludzi zaś, czy to są murzynki, czy antyczne dziewczęta lub rokokowe damy – ich ruch, gest, układ szat nader trafnie oddają charakter postaci, nastrój chwili. Tak dalece, że bez trudu można dopowiedzieć sobie ich historię, mimo że wycinanki owe pozbawione są tła. Co w nich jest prawdziwie zdumiewające to precyzja ciecia papieru. Wycinanki wyglądają jakby były rysowane rozmaitą kreską – cienką, to znów pogrubiającą się, miękką, płynną, falującą lub prostą, krzyżującą się bądź zlewającą w plamę słowem niebywałą.

Obrazy Heleny Jacyno ukazują ją jako artystkę poszukującą nowych form wyrazu, ale – paradoksalnie – od razu w tych formach zadomowioną, jakby one nie miały dla niej tajemnic. Owo poszukiwanie wynika zapewne z chęci doświadczenia w sztuce wszystkiego czego można doświadczyć, żeby wzbogacić swój artystyczny warsztat, żeby doznać olśnienia i móc je podzielić z widzem. A warsztat ma znakomity. Podziwu godne jest posługiwanie się kreską, zarówno w rysunku jak i w malowaniu (żeby nie pominąć wycinanki). Jako że obrazy skonstruowane są z kresek, które plączą się w kłąbki, rozwijają, zasupłują lub rozsupłują, zbijają w zwarte figury geometryczne albo przeciwnie, rozsnuwają w delikatne, pajęcze struktury, kłębią się jak ruchliwe robaczki lub zarysowują ostro jak ślad cięcia zdecydowanym gestem. Jedne kreski są wynikiem zamaszystego gestu, inne zaś – precyzyjnego prowadzenia ręki. Jedne tworzą plamy, inne rozsnuwają się w subtelne siatki. Pracowicie zagęszczane lub niedbale bazgrane. Wszystkie zaś budują obraz, tworząc drobne formy, między którymi powstaje napięcie, dynamika, skryta pod powłoką owych pozornie tylko formalnych rozwiązań.

O jeszcze jednym aspekcie obrazów należy pamiętać – o kolorze. Są wszak dziełami malarki. Helena Jacyno posługuje się szeroką gamą barw żywych ale nie jaskrawych. Szczególnie w kolażach w kolażach, w których kolorowy papier wycięty z ilustrowanych magazynów łączy się ze zdecydowanymi plamami barw nakładanych pędzlem. Bywa, że jej kolory są delikatne, przygaszone, pastelowe. Wszelako zdarzają się obrazy mocne walorowo, osobliwie kiedy rozjaśnia je światłem, dzięki któremu uzyskuje silne kontrasty.

Obrazy Heleny Jacyno ukazują artystkę wrażliwą i subtelną, tworzącą dzieła intrygujące i nieco zagadkowe. Urok tych dzieł ma w sobie coś z poezji, gdyż artystka posługuje się językiem właściwym poetom czyli metaforą. Piękną metaforą.

Witold Turdza

Wystawy

Ważniejsze wystawy indywidualne

  1. 2014 — Galeria Sztuki Współczesnej /BWA w Przemyślu (malarstwo)
  2. 2012 — Przemyśl Galeria Sanowa (pastele, fotografia ,collage)
  3. 2012 — Opole Galeria ZPAP (malarstwo na szkle, rysunek)
  4. 2012 — Przemyśl – Galeria „CK Holl” – „Przemyśl” (malarstwo, pastele)
  5. 2011 — Kraków-Galeria ‘’Kotłownia’’(Politechnika Krakowska),(malarstwo, rysunek)
  6. 2011 — Przemyśl – Galeria „CK Holl” Storczyki (pastele)
  7. 2010 — Miechów – Galeria „U Jaksy” (malarstwo, collage, rysunek).
  8. 2010 — Przemyśl – Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej (wystawa malarstwa).
  9. 2010 — Przemyśl – Galeria „CK Holl” (grafika, rysunek).
  10. 2010 — Radom – Galeria „Łaźnia Miejska” (malarstwo, wycinanka).
  11. 2010 — Mielec – Samorządowe Centrum Kultury (collage, malarstwo).
  12. 2009 — Przemyśl – Galeria „CK Holl” (collage).
  13. 2008 — Łańcut – MDK (malarstwo).
  14. 2008 — Ostrava (Czechy) – Slezkoostravsky Hrad, galeria „Mlejn” (malarstwo na szkle, wycinanka).
  15. 2007 — Zaporoże ( Ukraina) – (batik, tkanina artystyczna).
  16. 2007 — Brekov (Słowacja), Galeria „Pod Vinnicznou Skalou” (malarstwo).
  17. 2006 — Krasiczyn, Galeria w Zamku (malarstwo).
  18. 2004 — Budapeszt, Centrum Kultury dzielnicy Kabanija (wycinanka).
  19. 2004 — Saarbrucken Gersheim (Niemcy) – „Bliskastel” (malarstwo i wycinanka).
  20. 2003 — Galeria Blistcastel – Saarbrucken
  21. 2003 — Muzeum Uchodźtwa Polskiego – Budapeszt
  22. 2002 — Galeria Wspólnoty Polskiej – Kraków 2010 – BWA – Galeria „U Jaksy” – Miechów
  23. 2002 — Biuro Wystaw Artystycznych – Zielona Góra 2010 – Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej – Przemyśl
  24. 2001 — Bordeaux (Francja) – batik.
  25. 2000 — Muzeum – Zamek w Łańcucie 2010 – Centrum Kulturalne – Przemyśl
  26. 2000 — Biuro Wystaw Artystycznych – Rzeszów 2010 – Galeria „Łaźnia Miejska” – Radom
  27. 2000 — Rzeszów, Galeria Rękodzieła Artystycznego (collage).
  28. 2000 — Muzeum Etnograficzne – Lwów 2010 – Samorządowe Centrum Kultury – Mielec
  29. 1999 — Galeria – Bordeaux 2003 – Galeria Blistcastel – Saarbrucken
  30. 1998 — Rzeszów, BWA (wycinanka artystyczna).
  31. 1997 — Lwów, Fundacja Szeptyckiego – Galeria „Jarovit” (wycinanka artystyczna).
  32. 1996 — Gorzów Wlkp., galeria „Relax” (malarstwo na szkle).
  33. 1996 — Galeria „Punkt” – Zielona Góra 2003 – Muzeum Uchodźstwie Polskiego – Budapeszt

Uczestnictwo w ważniejszych wystawach zbiorowych

  1. 2011 — BWA Opole „Salon Jesienny” oraz uczestnictwo we wszystkich wystawach poplenerowych, w których brałam udział. Podczas Studiów na ASP Kraków brałam udział w dwóch wystawach w Bibliotece Wojewódzkiej („Wymiary Wolności” i „Moja Polska”) a także w kościele oo. Dominikanów wystawa pt. „Bezdomność” , „Ogrody” – Biblioteka Wojewódzka w Krakowie
  2. 2011 — Galeria ASP Kraków – Wystawa Doktorantów Malarstwa
  3. 2011 — BWA Rzeszów X lecie Pleneru w Kolbuszowej
  4. 2011 — Opole ZPAP „Salon Jesienny”
  5. 2011 — Wystawa pokonkursowa,( Konkurs Mariana Strońskiego) w Przemyślu BWA,
  6. 2010 — Wystawa pokonkursowa,( Konkurs Mariana Strońskiego) w Przemyślu Zamek Kazimierzowski,
  7. 2009 — Wystawa pokonkursowa,( Konkurs Mariana Strońskiego) w Przemyślu Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej
  8. 2008 — Verolli (Włochy), Polsko-Włoska Wystawa Malarstwa.
  9. 2010 — Wieliczka-Kraków-Limanowa-Rzeszów-Acuto (Włochy )Wystawa „Barwy Małopolskie Janowi Pawłowi Drugiemu.
  10. 2004 — Kraków – Galeria „Wspólnoty Polskiej”, wystawa członków Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie.
  11. 2004 — Budapeszt-Bukareszt-Praga-Bratysława-Warszawa-Kraków, Muzeum Uchodźstwa Polskiego na Węgrzech „Cztery Nieba”.
  12. 1999 — Kijów-Lwów, Ogólnoukraińska Wystawa Malarstwa na Szkle „Przeszłość, Teraźniejszość, Przyszłość”.

Uczestnictwo w plenerach

  1. 2012 — Międzynarodowy Plener Malarski ‘’Srebrna Pilawa Potockich’’
  2. 2011 — Plener Zakopane ZPAP(Okrąg Kraków).
  3. 2011 — Plener kulturoznawczy’’ Powrót do źródeł’’ ASP Kraków , Włochy
  4. 2011 — Międzynarodowy Plener Malarski, Miechów.
  5. 2011 — Międzynarodowy Plener Malarski, Kolbuszowa.
  6. 2010 — Plener kulturoznawczy’’ Powrót do źródeł’’ ASP Kraków ,Hiszpania, Portugalia.
  7. 2010 — Międzynarodowy Plener Malarski, Miechów.
  8. 2010 — Międzynarodowy Plener Malarsko-Ceramiczny, Lipnik.
  9. 2010 — Międzynarodowy Plener Malarski, Kolbuszowa.
  10. 2009 — Międzynarodowy Plener Malarski, Miechów.
  11. 2009 — Międzynarodowy Plener Malarski, Kolbuszowa.
  12. 2008 — Międzynarodowy Plener Malarski, Gurzuf, Krym (Ukraina)- org. Związek Artystów Plastyków Ukrainy i Rosji.
  13. 2008 — Międzynardowy Plener Malarski, region Lacio (Acuto, Verolli, Tore Cajetani), Włochy.
  14. 2008 — Międzynarodowy Plener Malarski, Kolbuszowa.
  15. 2008 — Międzynarodowy Plener Malarski, Boguchwała.
  16. 2007 — Międzynarodowy Plener Rzeźbiarsko-Malarski, Brekov (Słowacja)
  17. 2007 — Międzynarodowy Plener Malarski, Głuchołazy (organizatro ZPAP Opole).
  18. 2006 — Międzynarodowy Plener Rzeźbiarsko-Malarski, Brekov (Słowacja).
  19. 2006 — Międzynarodowy Plener Malarski w Mielcu.
  20. 2006 — Plener malarski, Krzemieniec (Ukraina).
  21. 2001 — VII Warsztaty Kulturowo-Artystyczne dla Polaków z Ukrainy, Przemyśl.
  22. 1999 — IV Międzynarodowe Warsztaty Kulturowo Artystyczne pod patronatem premiera RP – „Tam, gdzie Ikwy srebrne fale płyną”, Krzemieniec (Ukraina).
  23. 1999 — Międzynarodowy plener malarski w Obornikach Śląskich.

Udział w projektach

  1. 2011 — „Ogrody” – wystawa w Bibliotece przy ulicy Rajskiej w Krakowie.
  2. 2010 — „Moja Polska” – wystawa w Bibliotece na ul. Rajskiej w Krakowie.
  3. 2010 — „Bezdomność” – Galeria Ojców Dominikanów, Kraków.
  4. 2010 — „Barwy małopolski Janowi Pawłowi II” – Międzynarodowy projekt malarski, Kraków (Galeria o. Pijarów), Wieliczka (Kopalnia Soli), Limanowa (Muzeum Regionalne), Rzeszów (Muzeum  Archidiecezji).
  5. 2010 — „Colori di Małopolskie per Joavanni Paolo II” – projekt malarski Włochy (Frasione-Acuto).
  6. 2010 — Wykonanie autorskiego projektu scenografii oraz oprawy graficznej do spektaklu „Kosmopolita”, Polski Teatr Ludowy we Lwowie.
  7. 2009 — „Ja przestrzeń, ja czas” Projekt interdyscyplinarny, kier. Zbigniew Bajek.
  8. 2008 — Wykonanie autorskiego projektu scenografii oraz oprawy graficznej do spektaklu „Babcia i wnuczek”, Polski Teatr Ludowy we Lwowie.
  9. 2008 — „Noc cudów” K.I. Gałczyński, Polski Teatr Ludowy we Lwowie.
  10. 2007 — „Cztery nieba” – Galeria Wspólnoty Polskiej, Budapeszt, Praga, Bratysława, Warszawa, Kraków.